Πόσες φορές έχεις ξαγρυπνήσει το βράδυ αναλύοντας μια απόφαση του παρελθόντος; Πόσες φορές έχεις κατηγορήσει τον εαυτό σου για μια σχέση που απέτυχε, μια επαγγελματική ευκαιρία που χάθηκε ή έναν τσακωμό που πήρε λάθος τροπή; Η εσωτερική φωνή της κριτικής είναι συχνά αμείλικτη, ψιθυρίζοντας το βασανιστικό: «Θα έπρεπε να είχες κάνει κάτι άλλο».
Υπάρχει όμως μια φράση που έχει τη δύναμη να καταπραΰνει αυτόν τον θόρυβο και να λειτουργήσει ως βάλσαμο για την ψυχή: «Έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα με τα εφόδια που είχα τότε».
Η Επιστημονική Πλευρά: Γιατί το εννοούμε κυριολεκτικά
Από την πλευρά της Γνωσιακής Ψυχολογίας, η τάση μας να κρίνουμε το παρελθόν με τις γνώσεις του παρόντος ονομάζεται «πλάνη της εκ των υστέρων γνώσης» (hindsight bias). Σήμερα, έχοντας δει το αποτέλεσμα, η σωστή επιλογή φαντάζει προφανής. Όμως, τη στιγμή που πήρες την απόφαση, ο εγκέφαλός σου λειτουργούσε υπό διαφορετικές συνθήκες.
Η ικανότητά μας να δράσουμε εξαρτάται από τρεις μεταβλητές:
- Τις πληροφορίες που είχαμε τη δεδομένη στιγμή.
- Την ψυχολογική μας κατάσταση (στρες, φόβος, εξάντληση).
- Τα βιολογικά μας αποθέματα (ορμόνες, ύπνος, ενέργεια).
Όταν λέμε «έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα», δεν εννοούμε ότι αγγίξαμε την τελειότητα. Εννοούμε ότι, με το επίπεδο συνειδητότητας και τις δυνάμεις που είχαμε τότε, εκείνη η αντίδραση ήταν η μοναδική δυνατή. Αν μπορούσες να είχες κάνει κάτι καλύτερο, θα το είχες κάνει.
Αυτοθεραπεία και Αποδοχή
Η φράση αυτή δεν είναι μια μορφή παραίτησης, αλλά μια πράξη αυτοσυμπόνιας. Η νευροεπιστήμη επιβεβαιώνει ότι όταν αυτομαστιγωνόμαστε, ο εγκέφαλος εκκρίνει κορτιζόλη (την ορμόνη του στρες), η οποία μπλοκάρει τη μάθηση και τη δημιουργικότητα. Αντίθετα, η αποδοχή ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό σύστημα, επιτρέποντάς μας να ηρεμήσουμε και να δούμε τα λάθη μας ως μαθήματα και όχι ως ελαττώματα του χαρακτήρα μας.
Για να ξεκινήσεις τη διαδικασία της αυτοθεραπείας, δοκίμασε να δεις τον «παλιό σου εαυτό» σαν έναν φίλο που βρισκόταν σε κρίση. Θα τον κατηγορούσες επειδή δεν είχε όλες τις απαντήσεις; Ή θα τον αγκάλιαζες επειδή προσπάθησε να επιβιώσει;
Η Εμψύχωση του «Τώρα»
Η δύναμη αυτής της παραδοχής επεκτείνεται και στο παρόν. Η φράση μετατρέπεται σε: «Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ σήμερα».
Αυτό σημαίνει:
Αυτό σημαίνει:
- Αν σήμερα το «καλύτερό μου» είναι απλώς να σηκωθώ από το κρεβάτι, είναι αρκετό.
- Αν σήμερα η ενέργειά μου είναι στο 20%, και δώσω αυτό το 20%, τότε έδωσα το 100% της τρέχουσας δυνατότητάς μου.
Αυτή η προσέγγιση σπάει τα δεσμά της τελειομανίας. Μας επιτρέπει να προχωράμε χωρίς το βάρος της προσδοκίας να είμαστε αλάνθαστοι.
Συμπέρασμα
Η συμφιλίωση με το παρελθόν ξεκινά τη στιγμή που σταματάς να πολεμάς την πραγματικότητα αυτού που συνέβη. Η φράση «έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα» είναι η γέφυρα που σε οδηγεί από την ενοχή στην ευθύνη. Αναλαμβάνω την ευθύνη σημαίνει: «Μαθαίνω από το τότε, αλλά δεν επιτρέπω στο τότε να με ορίζει».
Την επόμενη φορά που η αυτοκριτική θα σου χτυπήσει την πόρτα, πάρε μια βαθιά ανάσα και θύμισέ της: «Ήμουν εκεί, πόνεσα, φοβήθηκα και έκανα το καλύτερο που μπορούσα. Και αυτό είναι αρκετό».
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου