Όταν η μητρότητα εξαντλείται: Ενδυνάμωση και ανθεκτικότητα για τις γυναίκες που νιώθουν ότι δεν τα καταφέρνουν
«Δεν τα καταφέρνω» – μια σκέψη που πονάει
Αν είσαι μητέρα και διαβάζεις αυτό το άρθρο, ίσως να νιώθεις κουρασμένη σε βάθος που δεν περιγράφεται εύκολα. Όχι απλώς σωματικά, αλλά ψυχικά. Ίσως νιώθεις ότι τρέχεις όλη μέρα, ότι δίνεις τα πάντα, και στο τέλος της ημέρας το μόνο που μένει είναι η σκέψη: «Δεν τα κάνω καλά σε τίποτα». Αυτή η σκέψη είναι βαριά, γεμάτη ενοχές, ντροπή και μοναξιά. Και όμως, είναι πολύ πιο κοινή απ’ όσο νομίζεις.
Η μητρότητα, όπως βιώνεται σήμερα, συχνά συνοδεύεται από υπερβολικές απαιτήσεις, αντικρουόμενα μηνύματα και έναν αόρατο κατάλογο «πρέπει». Πρέπει να είσαι υπομονετική, διαθέσιμη, τρυφερή. Πρέπει να εργάζεσαι, να φροντίζεις, να οργανώνεις, να χαμογελάς. Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, χάνεται η γυναίκα πίσω από τον ρόλο.
Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε εσένα που νιώθεις εξαντλημένη. Σε εσένα που αμφισβητείς την αξία σου. Σε εσένα που χρειάζεσαι μια ανάσα και μια υπενθύμιση: δεν είσαι αποτυχημένη. Είσαι άνθρωπος. Και η ενδυνάμωση και η ανθεκτικότητα δεν είναι προνόμια των «δυνατών», αλλά δεξιότητες που καλλιεργούνται.
Η εξάντληση της μητέρας: όταν το φορτίο γίνεται αόρατο
Η μητρική εξάντληση δεν αφορά μόνο την έλλειψη ύπνου. Είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που συνδέεται με τη συνεχή συναισθηματική διαθεσιμότητα, την ευθύνη για τις ανάγκες των άλλων και την απουσία χώρου για τον εαυτό.
Πολλές μητέρες βιώνουν αυτό που ονομάζεται «συναισθηματική εργασία»: την αδιάκοπη προσπάθεια να ρυθμίζουν τα συναισθήματα των παιδιών, του συντρόφου, ακόμη και του κοινωνικού περίγυρου. Αυτή η εργασία σπάνια αναγνωρίζεται, αλλά καταναλώνει τεράστια ψυχική ενέργεια.
Όταν η εξάντληση συσσωρεύεται, αρχίζουν να εμφανίζονται σκέψεις αυτοαμφισβήτησης: «Δεν είμαι καλή μητέρα», «Όλες τα καταφέρνουν καλύτερα από μένα», «Κάτι πάει στραβά με εμένα». Αυτές οι σκέψεις δεν είναι η αλήθεια. Είναι σημάδια κόπωσης.
Η παγίδα της τελειότητας και η σύγκριση
Ζούμε σε μια εποχή όπου η εικόνα της «ιδανικής μητέρας» προβάλλεται συνεχώς: στα κοινωνικά δίκτυα, στα άρθρα, ακόμη και στις καθημερινές συζητήσεις. Μητέρες που τα προλαβαίνουν όλα, που έχουν πάντα χρόνο, ενέργεια και υπομονή.
Η σύγκριση, όμως, είναι μια από τις μεγαλύτερες πηγές ψυχικής φθοράς. Συγκρίνεις το «μέσα» σου με το «έξω» των άλλων. Τη δική σου κούραση με τα επιλεγμένα στιγμιότυπα της ζωής τους.
Η θετική ψυχολογία μας υπενθυμίζει ότι η ευημερία δεν προκύπτει από την τελειότητα, αλλά από την αυθεντικότητα. Από την αποδοχή ότι είμαστε επαρκείς, ακόμη και – ή ειδικά – όταν είμαστε ατελείς.
Τι είναι η ενδυνάμωση στη μητρότητα
Η ενδυνάμωση δεν σημαίνει να «αντέχεις τα πάντα». Σημαίνει να αναγνωρίζεις τις ανάγκες σου, να θέτεις όρια και να διεκδικείς χώρο για εσένα.
Μια ενδυναμωμένη μητέρα δεν είναι αυτή που δεν κουράζεται ποτέ. Είναι αυτή που μπορεί να πει «κουράστηκα» χωρίς ντροπή. Που ζητά βοήθεια χωρίς να νιώθει αποτυχημένη. Που κατανοεί ότι η αξία της δεν μετριέται από το πόσα κάνει, αλλά από το ποια είναι.
Η ενδυνάμωση ξεκινά από την εσωτερική στάση: από τον τρόπο που μιλάς στον εαυτό σου. Αν ο εσωτερικός σου διάλογος είναι γεμάτος κριτική, καμία εξωτερική επιβεβαίωση δεν θα είναι αρκετή.
Ανθεκτικότητα: όχι σκληρότητα, αλλά ευλυγισία
Συχνά συγχέουμε την ανθεκτικότητα με τη σκληρότητα. Με το να «σφίγγεις τα δόντια» και να συνεχίζεις. Στην πραγματικότητα, η ψυχική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα να λυγίζεις χωρίς να σπας.
Η ανθεκτικότητα περιλαμβάνει:
την αναγνώριση των δυσκολιών χωρίς άρνηση,
την αποδοχή των συναισθημάτων χωρίς αυτοκατηγορία,
την προσαρμογή σε νέες συνθήκες με ευελιξία.
Μια μητέρα με ανθεκτικότητα δεν είναι πάντα δυνατή. Είναι ειλικρινής με τον εαυτό της. Ξέρει πότε χρειάζεται παύση. Και αυτό είναι δύναμη.
Πως η θετική ψυχολογία βοηθά τις εξαντλημένες μητέρες
Η θετική ψυχολογία δεν αγνοεί τη δυσκολία. Δεν λέει «σκέψου θετικά και όλα θα λυθούν». Αντίθετα, εστιάζει στους πόρους που ήδη διαθέτεις και στην καλλιέργεια ψυχικής ευημερίας μέσα στην πραγματικότητα που ζεις.
1. Αυτοσυμπόνια αντί για αυτοκριτική
Μίλα στον εαυτό σου όπως θα μιλούσες σε μια φίλη σου που δυσκολεύεται. Με κατανόηση, όχι με σκληρότητα. Η αυτοσυμπόνια μειώνει το άγχος και ενισχύει την ανθεκτικότητα.
2. Αναγνώριση μικρών επιτυχιών
Δεν χρειάζονται μεγάλα κατορθώματα. Το να σηκωθείς από το κρεβάτι σε μια δύσκολη μέρα είναι επιτυχία. Το να αγκαλιάσεις το παιδί σου ενώ είσαι κουρασμένη είναι επιτυχία.
3. Σύνδεση και όχι απομόνωση
Η εξάντληση τρέφεται από τη μοναξιά. Η σύνδεση με άλλες μητέρες, με φίλους, με επαγγελματίες ψυχικής υγείας, είναι προστατευτικός παράγοντας.
4. Νόημα και αξίες
Τι έχει νόημα για εσένα πέρα από τους ρόλους; Ποιες αξίες θέλεις να καλλιεργείς στη ζωή και στη μητρότητα; Η σύνδεση με το προσωπικό νόημα αυξάνει την ψυχική ανθεκτικότητα.
Όταν νιώθεις ότι δεν τα καταφέρνεις σε τίποτα
Αυτό το συναίσθημα είναι συχνά αποτέλεσμα εξάντλησης και όχι αντικειμενικής αποτυχίας. Όταν το σώμα και το μυαλό είναι υπερφορτωμένα, η αντίληψη στενεύει.
Ρώτησε τον εαυτό σου:
Τι θα έλεγα σε μια άλλη μητέρα που νιώθει έτσι;
Τι έχω καταφέρει μέχρι σήμερα που θεωρώ δεδομένο;
Τι χρειάζομαι πραγματικά αυτή την περίοδο;
Η αλλαγή ξεκινά από μικρά, ρεαλιστικά βήματα. Όχι από την απαίτηση να αλλάξεις τα πάντα.
Η φροντίδα του εαυτού δεν είναι πολυτέλεια
Η αυτοφροντίδα συχνά παρεξηγείται ως εγωισμός. Στην πραγματικότητα, είναι βασική προϋπόθεση για να συνεχίσεις. Δεν χρειάζεται να είναι κάτι μεγάλο. Μπορεί να είναι πέντε λεπτά σιωπής, ένα περπάτημα, μια συζήτηση χωρίς ρόλους.
Όταν φροντίζεις τον εαυτό σου, δεν εγκαταλείπεις τα παιδιά σου. Τους δείχνεις πώς μοιάζει ένας άνθρωπος που σέβεται τις ανάγκες του.
Ένα μήνυμα προς τη μητέρα που διαβάζει
Δεν είσαι μόνη. Δεν είσαι λίγη. Δεν απέτυχες. Η εξάντληση δεν είναι προσωπικό σου ελάττωμα, αλλά φυσική αντίδραση σε υπερβολικές απαιτήσεις.
Η ενδυνάμωση και η ανθεκτικότητα δεν σημαίνουν να συνεχίζεις χωρίς να νιώθεις. Σημαίνουν να δίνεις αξία στον εαυτό σου, ακόμη και στις πιο δύσκολες μέρες.
Αν σήμερα το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να αναπνεύσεις και να συνεχίσεις, είναι αρκετό. Και αύριο μπορεί να είναι λίγο διαφορετικό.
Μια πιο ανθρώπινη μητρότητα
Χρειαζόμαστε μια αφήγηση για τη μητρότητα που να χωρά την κούραση, την αμφιβολία και την ευαλωτότητα. Μια μητρότητα πιο ανθρώπινη, λιγότερο τέλεια.
Αν κάτι θέλω να κρατήσεις από αυτό το άρθρο, είναι αυτό: η αξία σου δεν εξαρτάται από το πόσο αντέχεις. Είσαι αρκετή, ακόμη και εξαντλημένη. Και αξίζεις στήριξη, κατανόηση και φροντίδα – πρώτα απ’ όλα από εσένα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου